Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

Aanleiding

Het belang van burgerschapsonderwijs en de noodzaak van versterking van de kwaliteit daarvan wordt steeds meer gezien. Vereniging Ons Middelbaar Onderwijs zoekt naar manieren om schoolbreed invulling te geven aan waardengedreven onderwijs. Waardengedreven onderwijs is onder meer de inhoud van een les, de houding van de docent ten opzichte van de leerling, het pedagogisch klimaat, de organisatie van de school, het personeelsbeleid, de personele zorg, de ouderparticipatie, de omgang met de financiën, kortom, alles wat de school tot school maakt. Waardengedreven onderwijs draagt bij aan de persoonsvorming, de sociale en de maatschappelijke vorming van leerlingen. Dit is niet alleen de taak van de docenten levensbeschouwing maar van elke medewerker in de school.

Bij de start van schooljaar 2017/2018 kwam via één van de OMO-scholen een kansrijk voorstel voor waardengedreven onderwijs onder de aandacht van de werkgroep identiteit: een zogenoemde burgerschapsestafette. In dat voorstel worden morele dilemma’s in de vorm van een estafette besproken binnen de school, door deze van vak op vak door te geven. Dit voorstel heeft geleid tot de totstandkoming van de Burgerschapsestafette.

Doel van de Burgerschapsestafette

Het doel van de Burgerschapsestafette (BEst) is het in samenwerking ontwikkelen van inspiratiemateriaal voor burgerschapsontwikkeling. Deze database vormt het systeem om het inspiratiemateriaal met elkaar te delen. Het materiaal wordt breed beschikbaar gesteld. Eerst voor alle scholen binnen vereniging Ons Middelbaar Onderwijs, later wellicht ook op landelijk en internationaal niveau.

Het inspiratiemateriaal kan door de scholen naar eigen inzicht opgenomen worden in de bestaande curricula. Daarmee kunnen scholen over de grenzen van vakken en leerjaren heen aandacht besteden aan morele dillema’s. Docenten kunnen ieder in hun eigen, bestaande lessen de thema’s burgerschap en identiteit expliciet maken. De overtuiging hierbij is dat de invalshoeken binnen de bestaande lesprogramma’s genoeg ruimte bieden om de nieuwsgierigheid en het inlevingsvermogen van leerlingen te activeren.

Achtergronden van burgerschapsonderwijs

Burgerschapsonderwijs draait om drie begrippen: democratie, participatie en integratie. Zij kunnen niet zonder elkaar. Democratie verliest haar legitimiteit als burgers hun mening niet laten horen en hun invloed niet aanwenden. Een zo groot mogelijke deelname is essentieel. Zonder sociale cohesie bestaat de samenleving niet, doet niemand mee en werkt democratie niet.

Democratie is niet vanzelfsprekend. Zij is geen onveranderlijk gegeven. Er moet aan gewerkt worden. Onze tijd kenmerkt zich door vragen over de mate waarin burgers gehoord worden en in hoeverre zij zich voldoende en betrouwbaar kunnen informeren. Wij lijken soms machteloos om een stempel te drukken. Onze stem lijkt vaak niet gehoord te worden.

Democratie, participatie en integratie zijn begrippen die voor elke generatie opnieuw gedefinieerd en aan hen geleerd moeten worden. Steeds staan zij aan nieuwe spanningen en uitdagingen bloot. Aan ons de taak ze zorgvuldig door te geven.

Projectgroep Burgerschapsestafette

De projectgroep die de Burgerschapsestafette heeft gerealiseerd bestaat uit vijf docenten van verschillende OMO-scholen en drie medewerkers van het OMO-bureau.

De projectleiders op de scholen begeleiden een aantal burgerschapsambassadeurs op de scholen (verdeeld per regio). Vanuit het OMO-bureau houden twee projectleiders zich bezig met alle randvoorwaarden om de Burgerschapsestafette een succes te maken. De projectgroep wordt voorgezeten door Ivonne de Vrind, teamleider onderwijs op het OMO-bureau. 

De voorzitter en projectleiders zijn per e-mail te bereiken door op hun naam te klikken in onderstaande lijst.